مطالعه سینتیک رنگرزی نخ پلی‌اتیلن ترفتالات یکسره با جمع‌شدگی دوگانه (BSY) از نوع اینترلیس شده با ماده رنگزای دیسپرس انتخابی



نشریه: سال يازدهم - شماره اول - بهار 1396 - مقاله 5   صفحات :  45 تا 57



کد مقاله:
JCST-11-04-2016-1649

مولفین:
محمد علی توانایی: دانشگاه یزد - دانشکده مهندسی نساجی
فرزانه انتظاری: دانشگاه یزد - دانشکده مهندسی نساجی
رقیه خواجه تاج یزدی: دانشگاه یزد - دانشکده مهندسی نساجی


چکیده مقاله:

در این مطالعه، سینتیک رنگرزی نخ پلی‌اتیلن ترفتالات یکسره با جمع شدگی دوگانه (BSY) تولیدشده به روش اینترلیس و نخ پلی‌اتیلن ترفتالات تکسچره معمولی مورد مطالعه قرار گرفته است. رنگرزی با استفاده از ماده رنگزای دیسپرس C.I. Disperse Blue 183 در دماها و زمان‌های مختلف انجام شد. به منظور محاسبه ثابت سینتیک رنگرزی و ضرایب نفوذ در دماهای مختلف، داده‌های حاصل از نتایج تجربی با رابطه‌های سینتیک شناخته‌شده‌ای چون ویکراستاف، پترسون، مک‌گرگور و سگارا-پوآنته برازش گردیدند. نتایج نشان داد در هر دو نوع نخ معمولی و نخ با جمع‌شدگی دوگانه پلی‌اتیلن ترفتالات، با افزایش دما و زمان رنگرزی، میزان رمق‎کشی، ثابت سرعت رنگرزی و ضریب نفوذ افزایش می‌یابد. همچنین در تمامی دماها و زمان‌های مشابه رنگرزی، میزان رمق‌کشی و ضریب نفوذ برای نخ پلی‌اتیلن ترفتالات BSY از نخ پلی‎اتیلن ترفتالات معمولی بیشتر است. افزایش دمای رنگرزی از 120 به ˚C130، زمان رسیدن به نقطه عطف در منحنی رمق‌کشی نخ پلی‌اتیلن ترفتالات BSY را 50 درصد کاهش داد. همچنین مقدار انرژی فعال‌سازي نخ پلی‎اتیلن ترفتالات تکسچره معمولی، 22.3 درصد بیشتر از نخ پلی‎اتیلن ترفتالات یکسره BSY، مشاهده شد. در هر دو نوع نخ معمولی و BSY، تغییرات ثابت سرعت با افزایش دما براساس رابطه ویکراستاف از دقت بیشتری نسبت به سایر روابط برخوردار بود.


Article's English abstract:

In this study, dyeing kinetics of the poly(ethylene terephthalate) (PET) interlaced bi-shrinkage and normal textured yarns were considered. The dyeing processes were carried out using C.I. Disperse Blue 183 at different times and temperatures. The experimental data were adjusted to well-known dyeing kinetic equations, i.e. Vickerstaff, Patterson, McGregor and Cegarra-Puente to determine the constant rate of dyeing and diffusion coefficient at different temperatures. The results showed that the exhaustion, constants rate of dyeing and diffusion coefficients were increased with increasing the time and temperature of dyeing process for both normal and interlaced bi-shrinkage PET yarns. Also in all similar dyeing times and temperatures, the exhaustion values and diffusion coefficients of interlaced bi-shrinkage PET yarns are higher comparing to normal PET yarns. The turning point of the exhaustion curve for the BSY PET yarn significantly was decreased (-50%) with increasing the dyeing temperature from 120 oC to 130 oC. Also activation energy of conventional PET yarn was observed 22.3% more than BSY PET yarn. The best adjustments of the both normal and interlaced bi-shrinkage PET yarns with applied dyeing kinetic equations were observed for the Vickerstaff equation.


کلید واژگان:
نخ فیلامنت پلی¬استر با جمع شدگی دوگانه، ماده رنگزای دیسپرس، سینتیک رنگرزی، دمای رنگرزی، زمان رنگرزی.

English Keywords:
Interlaced bi-shrinkage PET yarn, Disperse dye, Dyeing kinetic, Dyeing temperature, Dyeing time.

منابع:
10. م. دودانگه، ك. قرنجيگ، م. محمديان، م. صادقي كياخاني، سنتز، شناسایی و بررسی خواص ماده رنگزای دیسپرس جدید بر پایه آزو با قابلیت حذف شدن در محیط قلیایی، بر روي الیاف پلی‌استر رنگرزی شده. نشريه علمي پژوهشي علوم و فناوري رنگ، (1391)6، 58-51. 11. م. حسين‌نژاد، ك. قرنجيگ، س. مراديان، سنتز و کاربرد یک ماده رنگزاي دیسپرس جديد بر پايه ایندولین بر روی الیاف پلی‌استر. نشريه علمي پژوهشي علوم و فناوري رنگ، (1392)7، 68-61. 13. م. صفي، بررسي رفتار رنگرزی الياف نايلون 6 با مواد رنگزاي اسيدی. نشريه علمي پژوهشي علوم و فناوري رنگ، (1390)5، 103-95. 14. م. ع. توانايي، م. صفي، م. رضايي‌منش، مطالعه رفتار رنگرزی الیاف پلی‌پروپیلن اصلاح شده به روش تولید الیاف آمیخته پلیمری بخش دوم: مطالعه سینتیک رنگرزی با ماده رنگزای دیسپرس انتخابی. نشريه علمي پژوهشي علوم و فناوري رنگ، (1392)7، 172-165.

English References:
1. M. A. Tavanaie, H. Haddadi, Fibers engineering; Vol. 1: polymer blend fibers, Sharh Publication, Tehran, 2012. 2. A. Carmichael, Man-made fibers continue to grow The article is based on Carmichael’s presentation given at the 2014 Textile World Innovation Forum, http://www.textileworld.com, last visited (7/2/2016). 3. Market potential for PET bi-shrinkage yarns in Asia, http://www.indiantextilejournal.com, last visited (3/8/2016). 4. X. Yuan, Y. Enlong, and T. Chengtan, Process structure and properties of bi shrinkage yarns spun by one-step spinning process, Adv. Mater. Res. 239-242 (2011), 384-387. 5. N. Wang, J. Zhang, K. Lai, and R. Sun, Theoretic analysis on the manufacture of blended yarn by one spinneret. Fiber. Polym. 8(2007), 284-288. 6. P. Shyam Sundar, H. Prabhu K. and N. Karthikeyan, New high-speed concept for making bi-shrinkage yarns. Indian Text. J. 117 (2007), 150-159. 7. New high-speed concept for making bi-shrinkage yarns, http://www.indiantextilejournal.com, last visited (3/8/2016). 8. T. Chengtan, X. Yuan, Y. Zhiyong, and C. Jianyong, Effect of heat treatment on structure and properties of PET BSY. J. Text. Res. 31(2010), 15-18. 9. H. Tavanai, M. Morshed, and A. Moghaddam, Production of high bulk polyester filament yarn. J. Text. I. 104(2013), 1-6. 12. A. Mohammadi, M. Tahavor and Z. Dehghan, Dyeing properties of some new disperse dyes containing piperazine moiety. Prog. Color Colorants Coat. 8 (2015), 197-206. 15. R. H. Peters, Textile Chemistry: The physical chemistry of dyeing, Elsevier Publishing Company, 1963. 16. T. Vickerstaff, The Physical Chemistry of dyeing, Oliver and Boyd, London, 1954. 17. J. Cegarra, P. Puente, J. Valldeperas, The dyeing of textile materials, The Textile Institute, 1993. 18. D. Patterson, R. P. Sheldon, The dyeing of polyester fibres with disperse dyes; Mechanism and kinetics of the process for purified dyes. Trans. Faraday Soc. 55(1959), 1254-1264. 19. McGregor, R. H. Peters, C. R. Ramachandran, The diffusion of disperse dyes in polymer films. J. Soc. Dyer. Color. 84(1968), 9-20. 20. A. Ujhelyiova, E. Bolhova, J. Orakinova, Kinitics of dyeing process of blend polyporopylene/ polyester fiber with disperse dye. Dyes Pigm. 72(2007), 212-216. 21. J. Alan, The theory of coloration of textiles. 2nd ed. West Yorkshire: Society of Dyers and Colourists; 1989. 396-400. 22. T. Chengtan, X. Yuan, Y. Zhiyong, C. Jianyong, Effect of heat treatment on structure and properties of PET BSY. J Text. Res. 31(2010), 15-18.



فایل مقاله
تعداد بازدید: 480
تعداد دریافت فایل مقاله : 11

ورود به سامانه نشریه
شناسنامه ی نشریه
صاحب امتياز:
موسسه پژوهشي
علوم و فناوري رنگ و پوشش
مدير مسوول:
پروفسور زهرا رنجبر
سردبير:
پروفسور زهرا رنجبر
مدير اجرايي:
دکتر فرهاد عامري
شاپا چاپي:
8779 - 1735
شاپا الکترونيکي:
2169 - 2383
دسترسی سریع
آخرین شماره های نشریه
آمارهای وبگاه
تعداد بازدید:481

کاربران حاضر:18